Reactie op Concept Programmaplan Almere Haven
Het Concept Programmaplan Almere Haven kunt u hier
lezen.
Aan de leden van de Gemeenteraad van Almere
Postbus 200
1300 AE Almere
Betreft: concept Programmaplan Almere Haven, december 2006
Almere Haven, 28 februari 2007
Geachte Raadsleden,
Inleiding:
Allereerst maken we bezwaar tegen een door wethouder Smeeman als aftrap
voor de publieke discussie over de gebiedsprogramma’s voor de drie
bestaande stadsdelen tijdens de politieke markt van 15 februari 2007 gelanceerde
opvatting. De wethouder meende dat, toen de programma’s eind 2006
als concept gepresenteerd werden, veel inwoners voorstander bleken te
zijn van deze programma’s. Terwijl andere inwoners bij die gelegenheid
‘een zekere angst voor verandering aan de dag hadden gelegd’.
Die uitlating van de wethouder doet de inwoners van Haven tekort, die
tijdens de presentatie van het gebieds-programma voor Haven in de tent
op de Markt (18 november 2006) zich tegen het daar gepresenteerde toekomstbeeld
verklaarden en daarvan ook blijk gaven bij het invullen van de enquête.
Niet een angst voor verandering van de bestaande situatie is voor die
inwoners de drijfveer geweest, maar het verlangen om Haven groen en kleinschalig
te houden. Een verlangen waarvan veel inwoners van Haven telkens weer
blijk geven. Een verlangen dat ook de reden is geweest voor oprichting
van onze belangenvereniging. Wat de wethouder benoemde als angst voor
verandering is eerder weerstand tegen verslechtering.
In het Voorwoord van het Programmaplan Almere Haven staat als adagium voor de toekomst van Almere vermeld, dat Almere van een meerkernige stad zich zal ontwikkelen tot een stad met meer kernen. Wij merken dienaangaande op, dat de discussie over de toekomstige ruimtelijke structuur van Almere en de plaats van de diverse kernen daarin nog zal worden gevoerd. In paragraaf 2.3 van het Programmaplan Almere Haven wordt dat ook aangegeven. In die paragraaf wordt gememoreerd, dat in 2007 wordt gestart met het opstellen van een Structuurvisie voor Almere. Het is derhalve voorbarig om het voornoemd adagium in het Programmaplan als een vaststaand gegeven te presenteren.
De gemeente presenteert een beleidsprogramma voor Haven, met een tijdshorizon
tot 2020, dat diep ingrijpt in de bestaande ruimtelijke structuur van
Haven. Ook de kustzone en de oostrand van Haven maken deel uit van dat
beleidsprogramma. Voor die gebieden is medio 2005 een ontwerp bestemmings-plan
Kustzone en Oostrand ter visie gelegd. De vele honderden zienswijzen die
ten aanzien van dat ontwerp bestemmingsplan zijn ingediend zijn tot op
de huidige dag onbeantwoord gebleven en van het ontwerp bestemmingsplan
is na medio 2005 niets meer vernomen. Dat weerhoudt de gemeente er blijkbaar
niet van om de denkbeelden die ten aanzien van de kustzone en de oostrand
in dat bestemmings-plan waren opgenomen wederom – grotendeels - te
laten doorklinken in het beleidsprogramma voor de periode tot 2020.
Het getuigt niet van een zorgvuldige omgang met de bewoners van Haven
- en met name met die bewoners die een zienswijze hebben ingediend tegen
het ontwerp bestemmingsplan Kustzone en Oostrand - om de ingediende zienswijzen
onbeantwoord te laten en die bewoners in plaats daarvan te confronteren
met weer een nieuw beleidsdocument.
Kaders:
In paragraaf 2 van het Programmaplan Almere Haven staat, dat de programmaplannen
vanuit verschillende invalshoeken en kaders worden gevoed. In het Programmaplan
Almere Haven ontbreken echter koppelingen met de volgende achterliggende
stukken:
- Ecologisch Masterplan,
- Almere Blauwgroene Stad,
- Groenbeheervisie,
- Parkennota.
Woningvoorraad:
In deel 2 van het Programmaplan Almere Haven wordt in paragraaf 5 opgemerkt,
dat Haven een eenzijdige woningvoorraad zou hebben, met in verhouding
geringe aandelen duurdere koopwoningen, starterswoningen en seniorenwoningen.
Wij merken op dat het in verhouding inderdaad forse aandeel goedkope huurwoningen
deel uitmaakt van de strategische voorraad aan dergelijke huurwoningen
in Almere. In principe vormt Almere één woningmarkt.
Onze vereniging heeft er steeds voor gepleit om knelpunten op volkshuisvestingsgebied
in Haven op te lossen door:
- het met voorrang aanbieden van in Haven nieuwgebouwde woningen in de drie bovengenoemde categorieën aan Havenaren, teneinde de wooncarrièremogelijkheden van de Havenaren te verbeteren,
- het verbouwen van leegstaande kantoorpanden tot woningen,
- het omvormen van (delen van) bedrijventerreinen tot woonmilieus en/of woon-/werkmilieus,
- het benutten van de mogelijkheden tot bouw van starterswoningen en seniorenwoningen in Overgooi, waar het uitgiftetempo van dure kavels achterblijft bij de verwachtingen en reeds is overgegaan tot splitsing van een aantal dure kavels in een aantal minder dure (deel)kavels.
Groen (gebruiks)kwaliteit:
In dezelfde paragraaf 5 staat dat het groen in Haven een matige (gebruiks)kwaliteit
heeft. Wij merken daarover op, dat ook groen met een ogenschijnlijk matige
gebruikskwaliteit wel degelijk waarde heeft voor de bewoners. Ook zogenaamd
kijkgroen is van waarde voor de beleving van de woonkwaliteit. Openbaar
groen is bovendien een belangrijke factor bij het vormen van het ruimtelijk
beeld en is van ecologische betekenis. De groene wiggen van Haven zijn
te beschouwen als de voor dit stadsdeel belangrijkste structurerende elementen,
ze zijn een geliefd en steeds dichtbij uitloopgebied voor de bewoners
en ze hebben belang als ecologische routes.
De gebruikswaarde van de groene wiggen, in de definitie die de gemeente
hanteert, is trouwens ook groot te noemen: sportveldencomplexen, volkstuinen
en dierenweiden maken van deze wiggen deel uit.
A6:
Nog in deze paragraaf 5 staat dat de A6 een prominente rol zou hebben
in het lokale (bedoeld: binnen Almere Haven) verkeer. Dat is een stelling
die opgaat voor Almere als geheel. De A6 speelt geen rol voor de afwikkeling
van het verkeer binnen Almere Haven.
Toekomstbeeld:
In paragraaf 6 wordt een toekomstbeeld geschetst voor Haven. Het is niet
ons beeld. Onze vereniging is opgericht om de bestaande, waardevolle stedenbouwkundige
structuur van Haven en het van die structuur deel uitmakende openbaar
groen en water in stand te houden. Nieuwe ontwikkelingen dienen binnen
die structuur te worden ingepast. Bebouwing in het groen, met name de
groene wiggen, en in het water doet afbreuk aan die structuur.
Overleg:
In paragraaf 8 staat dat de gemeente in het voortraject overleg gevoerd
heeft met een aantal organisaties, zoals woningbouwcorporaties, met makelaars
en ondernemers. Helaas is geen overleg gevoerd met bewonersorganisaties.
Deze organisaties en ook de individuele bewoners werden pas op 18 november
2006 in de tent op de Markt met de nieuwe beleidsvisie geconfronteerd.
Programmadoelen:
Wonen aan en op het water:
In paragraaf 8.1 wordt als programmadoel geformuleerd: meer wonen aan
en op het water. Het creëren van eilanden in het Gooimeer ten behoeve
van de woonfunctie achten wij strijdig te zijn met het algemeen in Nederland
gevoerd beleid dat is gericht op het méér ruimte bieden
aan water.
Voorzieningenniveau:
In paragraaf 8.2 wordt als programmadoel geformuleerd dat een goed passend
voorzieningenniveau moet worden behouden. Het aanbod aan voorzieningen
zal moeten passen bij de vraag. Wij onderschrijven die doelstelling en
vragen aandacht voor de relatie tussen het centrum van Haven en de detailhandelsvestigingen
op buurtniveau. Om het voorzieningenpeil in het centrum in stand te kunnen
houden, dienen ons inziens perifere ontwikkelingen ten aanzien van de
detailhandel te worden beperkt.
De verbinding tussen het centrum en Overgooi dient ons inziens te worden
gepast in een heroverweging van het plan Overgooi in totaliteit, waarbij
ook het woningbouwprogramma dient te worden betrokken.
Het zwembad en de sporthal dienen op de huidige plaats te worden behouden.
Een studie naar een andere ontsluiting aan de westkant van Haven is onnodig,
omdat de Havendreef al voorziet in die ontsluiting. Op de tekening achter
in het Programmaplan is de ontsluiting via de Havendreef abusievelijk
niet ingetekend.
De beoogde (nieuwe) ontsluiting zou via een groene wig komen te lopen,
die daardoor als zodanig niet meer zou bestaan, zeker niet in het geval
dat die nieuwe ontsluitingsweg zou worden gecombineerd met aanliggende
woningbouw (hetgeen de bedoeling schijnt).
Initieren woningbouw:
In paragraaf 8.3 staat dat in De Wierden en De Werven op korte termijn
woningbouw zal worden geïnitieerd. We zijn tegen het in dat kader
aantasten van de groene wiggen. De voorgenomen woningbouw op de locatie
Tuinderswerf en in het Wierdenpark betekent een aantasting van die groene
wiggen.
Niet onderbouwde Beeldvorming:
In paragraaf 8.4 wordt een negatief beeld geschetst van het in Haven overwegende
jaren ’70 woonmilieu en wordt beweerd dat dat milieu op landelijk
niveau uit de gratie raakt bij woningzoekenden. Deze bewering wordt in
het Programmaplan niet onderbouwd. Uit enquêtes blijkt juist dat
het Havense woonmilieu, vooral door het daarvan deel uitmakende vele groen,
geliefd is bij veel woonconsumenten en een belangrijke vestigingsfactor
vormt en/of een reden om in Haven te blijven wonen.
In paragraaf 9.1 wordt gesteld dat de hofjesstructuur een facelift behoeft om de toekomstige marktpositie en het functioneren van deze wijken veilig te stellen. Deze bewering wordt niet onderbouwd. We bestrijden ook dat de verschillende wijken van Haven geen of onvoldoende eigen identiteit zouden hebben.
Relatie wonen – water:
Dat wonen, water en groen onvoldoende met elkaar zouden zijn verbonden,
bestrijden wij. Het water van het Gooimeer (zwemstrand, surfstrand, jachthaven)
wordt druk gebruikt door de bewoners en het groen is een uitloopgebied
bij uitstek, voor vrijwel elke bewoner binnen loopafstand goed te bereiken,
de groenstructuur van Haven is erop gebaseerd.
Ontsluiting Haven:
Haven heeft inderdaad slechts één hoofdontsluiting met het
overig stedelijk gebied van Almere (paragraaf 9.1), maar er zijn wel meer
ontsluitingen. Eerder in deze reactie is de Havendreef al als ontsluiting
genoemd.
Het benutten van groen en water:
In paragraaf 10.1 wordt gesteld dat het groen en het water beter kunnen
worden benut door aan de randen van de groene wiggen en aan de randen
van het stadsdeel (lees: Gooimeer) te bouwen. In een aantal delen van
Haven zou dat met name ook gestapelde woningbouw moeten zijn. Wij zijn
tegen aantasting van de groene wiggen en het Gooimeer door bebouwing.
Bebouwing van de randen van de groene wiggen en van de rand van het Gooimeer
betekent een aantasting van de groene wiggen en van de kust als zodanig.
Gestapelde woningbouw in de vorm zoals in het Programmaplan gesuggereerd
past ons inziens niet in de sfeer en de schaal van Haven.
Vragen naar aanleiding van de verhouding tussen de programmabladen
en de tekeningen:
In de bijgevoegde programmabladen en de tekening achterin wordt een grotere
mate van detaillering aangehouden dan in de eigenlijke tekst het geval
is, waar vooral de hoofdlijnen van toekomstig beleid worden aangegeven.
Wethouder Smeeman heeft in zijn eerdergenoemde inleiding bij de presentatie
van de gebiedsprogramma’s aangegeven dat besluitvorming zal plaatsvinden
over de hoofdlijnen. In dat licht is het onduidelijk wat de status zal
worden van de bijgevoegde programmabladen en de tekening achterin.
Bijlage 2, programmablad a:
Het programmablad a bevat een aantal programmapunten die omstreden zijn en in de gehouden enquête overwegend negatief zijn beoordeeld.
Wij willen er het volgende over zeggen:
Verhullend taalgebruik t.a.v. negatieve beoordelingen in enquette:
Het taalgebruik op het programmablad is verhullend, maar dat neemt niet
weg dat duidelijk is dat tal van opgesomde maatregelen tot doel hebben
het realiseren van woningen. Deze maatregelen zijn:
- uitgraven van een meer als verbinding met het Weerwater (waarbij het woonmilieu Zuiderplassen wordt gerealiseerd),
- verbeterde relatie van het centrum met het Gooimeer (betekent buitendijks bouwen),
- watergerelateerde woonmilieus introduceren (buitendijks bouwen en project Zuiderplassen),
- introductie van residentieel wonen (een pleonasme)aan het Gooimeer (dat slaat op afbraak van de flats aan de Terp- en Dijkmeent en het ter plaatse oprichten van aanzienlijk hogere woongebouwen),
- beter benutten landschappelijke context (groen en water) voor woonmilieu (betekent bouwen in het groen en in en aan het water),
- een soepeler bestemmingsplan met ruimere bouwmogelijkheden (bouwen in het groen?),
- de entrees van de wijken hebben een verbeterde herkenbaarheid (zal
slaan op het oprichten van forse woongebouwen als landmarks, reeds van
verre zichtbaar, vergelijkbaar met de woontoren aan de entree van Parkwijk),
- voorkanten van woningen zijn gericht naar het groen (betekent het bebouwen van de randen van groengebieden met woningen die op het groen zijn georiënteerd),
- herinrichting Stadswerfpark, inbreiding Wierdenpark, kustzone en groenzone A6 (betekent bebouwing in de rand van het Stadswerfpark, omvorming van het Wierdenpark en de bosgebieden langs de A6 (Beginbos, Vroege Vogelbos, wellicht ook het Kromslootpark) tot extensieve woongebieden en bebouwing van de kustzone en de oostrand),
- versterking groene wiggen (betekent bebouwing in de randen van de wiggen en in de groene wiggen zelf, zoals in het Wierdenpark en Tuinderswerf).
Ontbreken van motivering:
Anders dan in de Revitaliseringsnota Almere Haven van 1997 is in het gebiedsprogramma
voor 2020 geen poging gedaan om een bepaald aantal te bouwen woningen
te motiveren. Vreemd is het dan dat in Bijlage 2, programmablad a, een
aantal van circa 1.200 tot 1.500 te bouwen woningen als doelstelling wordt
aangegeven, hetzelfde aantal dat ook voorkwam in de Revitaliseringsnota.
Enige motivatie voor dat aantal blijft achterwege.
Andere in het vooruitzicht gestelde ingrepen zijn:
- er is een toeristische trekker in de kustzone gerealiseerd (ook al een doelstelling in de Revitaliseringsnota van 1997 en sindsdien is vruchteloos geprobeerd om een dergelijke trekker binnen te halen),
- watersporters weten Almere Haven te vinden (maar over verplaatsing van de jachthaven wordt niet meer gerept, wel staat een verplaatste jachthaven op de tekening achterin aangegeven),
- oostelijke ontsluiting Haven is gerealiseerd (zal betrekking hebben op een verbinding met Overgooi, waar het bestemmingsplan Overgooi slechts in een ontsluiting via de Waterlandseweg voorziet en het ontwerp van Overgooi op die ontsluiting is gebaseerd),
- aansluiting Gooimeerdijk – Haven Centrum is gerealiseerd (heeft betrekking op het openstellen van de Gooimeerdijk Oost voor autoverkeer, een omstreden optie),
- er zijn vier (her)ingerichte parken met voorzieningen gerealiseerd (dus bouwen van voorzieningen met parkeren in de parken),
- studie naar de ontsluiting van de westkant van Almere Haven (de Havendreef voorziet nu al in die ontsluiting).
Verhouding tekeningen tot programmaplan:
De tekening achterin met als titel “Almere Haven 2006 – 2020”
toont beelden die geen relatie hebben met de voorafgaande teksten in het
Programmaplan en eerder een illustratie zijn van de slagzinnen in Programmablad
a.
Opvallend zijn:
- verweving De Velden met het groen van het A6 park. Is het de bedoeling dat het zogenaamde A6 park (Beginbos, Vroege Vogelbos, Kromslootpark) deels wordt bebouwd met woningen zoals die ook zijn te vinden in De Velden?
- ontwikkelingen centrum. Het Stadswerfpark wordt als bebouwd gebied voorgesteld, althans de randen ervan. Is dat de bedoeling en worden het zwembad en de sporthal verplaatst? Zo ja, waar naar toe?
- kust – landschapszone ter hoogte van de Dijk- en Terpmeent. Is hier voorzien in een recreatiegebied of een natuurgebied of een combinatie?
- residentieel wonen aan de kust. Is het de bedoeling om de bestaande flatgebouwen aan de Terpmeent en de Dijkmeent te slopen en te doen vervangen door aanzienlijk hogere woongebouwen? Blijft de manege bestaan?
- overgang naar groengebied Almeerderhout. De gehele oostrand van Haven, van de Klavergriend tot en met het terrein tussen de Grasmeent en de manege wordt voorgesteld als toekomstig woongebied. Hoe verdraagt zich die visie met het ontwerp bestemmingsplan Kustzone en Oostrand (ter visie mei – juni 2005), in welk plan althans delen van de oostrand als bos zijn behouden?
Zicht op uitvoering van het in de bijlagen en op de tekening gepresenteerde programma ontbreekt. Het wordt niet duidelijk welke inspanningen de gemeente denkt te leveren om bijvoorbeeld te bewerkstelligen dat de flatwoningen aan de Dijkmeent en de Terpmeent worden vervangen door hoogbouwprojecten of dat het Weerwater wordt doorgetrokken onder de A6 door om er vervolgens een “Zuiderplassen” woonmilieu te realiseren.
Relatie Groen en geld; Negatie Groen Goud:
Tenslotte nog deze opmerking: op blz. 24 staat: “er is meer groen dan geld”. Het groen wordt blijkbaar vooral als kostenpost beschouwd. Dat groen is evenwel de belangrijkste troefkaart van Haven, zoals onder meer ook weer eens blijkt uit de al enige malen gememoreerde enquête. Maar liefst 71,3% van de invullers van de enquête zegt nooit meer uit Haven te willen vertrekken en dat komt met name ook door het aanwezige groen. Groen is evenzeer een noodzakelijke voorziening (en ook een recht) als verharding en ook verharding kost geld (en zelfs meer dan groen met dezelfde oppervlakte). Daarover wordt echter in het Programmaplan niet geklaagd.
Bovendien gaat de gemeente hier voorbij aan de mogelijkheden die beheer van groen door bewoners kan bieden. In diverse woonwijken van Haven zijn initiatieven op dit vlak genomen, waarbij de bewoners steun zoeken bij de gemeente. Tijdens de presentatie van het Programmaplan op 15 februari 2007 is daar door een aantal aanwezige bewoners op gewezen.
Kortom:
Een leefbaar stadsdeel maak je alleen dan samen, als je het er samen over
eens bent hoe dat stadsdeel zich zal ontwikkelen.
Er is nog een lange weg te gaan…
Hoogachtend,
Belangen Vereniging Houdt Haven Groen
naar boven