Verslag onderzoek orientatie bewoners 'De Velden'

Verslag van een onderzoek naar de orientatie van de bewoners van 'De Velden' op de voorzieningen in Almere-Haven.

INLEIDING EN VERANTWOORDING VAN HET ONDERZOEK

De woonbuurt De Velden, met circa 600 woningen, is de nieuwste woonbuurt van Almere Haven. De woningen zijn in 2000 opgeleverd. Het zijn allemaal woningen in de koopsector, in de duurdere segmenten. Grotendeels zijn het eengezinswoningen, maar er staan ook enige complexen appartementen. De buurt kent geen eigen voorzieningen.
De woonbuurt is typisch voor het bouwen in Almere aan het eind van de jaren negentig, toen er vrijwel uitsluitend duurdere koopwoningen werden gerealiseerd.

De buurt ligt helemaal aan de westkant van Almere Haven, aan de dijk van het Gooimeer en grenzend aan het Kromslootpark en het Wierdenpark. De buurt is niet bereikbaar per bus. Voor de auto is er een verbinding binnendoor, door de woonbuurt De Gouwen, met de rest van Almere Haven. Ook via de Gooimeerdijk-West is de buurt verbonden met Almere Haven, met name met het centrum. Via de Havendreef zijn de A6 en de andere delen van Almere te bereiken. De Velden is aangesloten op het systeem van fietspaden in Almere.

Met het bouwen van De Velden, voorheen Het Meerveld geheten, is een begin gemaakt met het bebouwen van de groene randen van Almere Haven. De gemeente heeft in de Ontwikkelingsvisie Almere Haven (1997) vastgelegd, dat in de groene randen en buitendijks circa 1.000 woningen zullen worden gerealiseerd. Als motivatie wordt hiervoor onder meer het argument gehanteerd dat woningbouw het draagvlak zal versterken van de voorzieningen in Almere Haven, met name van de winkels in het centrum. Bebouwing van De Velden vloeit overigens niet uit de Ontwikkelingsvisie voort, maar was al eerder voorzien. De woningen in De Velden vormen dan ook geen onderdeel van de 1.000 in Almere Haven als uitvloeisel van de Ontwikkelingsvisie te realiseren woningen.

De groene randgebieden van Almere Haven, waar de gemeente woningbouw wil realiseren, zijn qua ligging ten opzichte van het voorzieningencentrum van Almere Haven en qua (toekomstig) woonmilieu met De Velden vergelijkbaar. Ook deze randgebieden, aan de oostkant zowel als aan de westkant (Wierdenpark), liggen op zo’n 2 kilometer afstand van het centrum van Almere Haven verwijderd, zullen niet worden ontsloten via de bus en zullen geen eigen voorzieningen kennen. En ook in die gebieden zal het accent liggen op de duurdere koopwoningen.

De Belangenvereniging Houdt Haven Groen heeft twijfels over het positieve effect van het bebouwen van de groene randen van Almere Haven op het draagvlak van de voorzieningen in (het centrum van) Almere Haven. De afstand tot het centrum is immers groot en met de auto zijn voorzieningen elders ook goed, of wellicht zelfs beter, te bereiken.
De vereniging heeft daarom besloten om een onderzoek in te stellen naar de mate van gerichtheid van de bewoners van De Velden op de winkels en andere voorzieningen in het centrum en elders in Almere Haven. Uit de resultaten van zo’n onderzoek kunnen immers conclusies worden getrokken ten aanzien van de te verwachten oriëntatie van de toekomstige bewoners van de nog te bebouwen randen van Almere Haven.

De doelstelling van het onderzoek was breder dan alleen maar het opsporen van de mate van gerichtheid van de bewoners van De Velden op de winkels en andere voorzieningen in Almere Haven. Ook is gevraagd naar de wijze van vervoer van en naar deze voorzieningen, om een indruk te krijgen van de te verwachten extra belasting van het wegennet van Almere Haven bij bebouwing van de overige groene randen.
Een andere vraag betrof de gerichtheid op Almere in het algemeen. In hoeverre voelt men zich betrokken op de woonplaats, gezien de nogal excentrische ligging van De Velden?
Aan de hand van de enquêteresultaten valt ook een beter beeld te vormen van de manier waarop de bewoners van De Velden sterker zouden kunnen worden betrokken op hun woonplaats Almere Haven.

Uiteraard ontbreekt een inventarisatie van wensen en klachten ten aanzien van het voorzieningenaanbod in (het centrum van) Almere Haven niet. Aanbevelingen ten aanzien van het winkelaanbod en de inrichting van het centrumgebied kunnen worden meegenomen in de plannen die er liggen om het centrum aan te pakken.

Een aantal bewoners heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt om suggesties te doen voor verbetering van het woonklimaat in De Velden. Uit die suggesties zijn lessen te trekken voor de invulling van de toekomstige woongebieden in Almere Haven, mochten die ooit worden gerealiseerd.

2. WIJZE VAN ONDERZOEK

Het onderzoek is uitgevoerd door middel van een enquête onder alle circa 600 huishoudens in De Velden. Bijna 200 huishoudens hebben gereageerd, een derde deel. De respons was dus buitengewoon groot en aangenomen mag worden, dat de enquêteresultaten representatief zijn voor de populatie, de bewoners van De Velden.

3. GERICHTHEID OP HET CENTRUM VAN ALMERE HAVEN

De belangrijkste vraag in het onderzoek betrof de mate van gerichtheid op het centrum van Almere Haven en de daar voorhanden zijnde voorzieningen, met name de winkels.
Van de bewoners van De Velden doet 40% zijn of haar dagelijkse boodschappen ‘gewoonlijk’ in het centrum. Dat wil zeggen dan men op de eerste plaats naar het centrum van Almere Haven pleegt te gaan als de dagelijkse boodschappen gehaald moeten worden. Het gaat dan om zaken als levensmiddelen en toiletartikelen.

De mate van gerichtheid op het centrum van Almere Haven, waar het gaat om de dagelijkse boodschappen, is onder andere afhankelijk van de herkomst (het vorig woonadres) van de bewoners van De Velden.Van deze bewoners is 37% uit Almere Haven afkomstig. Van deze Havenaren van oorsprong is 46% allereerst gericht op het centrum als het gaat om de dagelijkse boodschappen.
De bewoners die voorheen ergens anders in Almere, buiten Almere Haven, woonden (23% van de bewoners) zijn veel minder georiënteerd op het centrum van Haven bij het doen van de dagelijkse aankopen, namelijk voor slechts 25%.
Voor die bewoners die van buiten Almere in De Velden zijn komen wonen ligt dat percentage weer fors hoger, 43%.
Er blijkt dus een verband te zijn tussen de plaats van herkomst van de bewoners van De Velden en diens koopgedrag. Bewoners die uit Almere Haven afkomstig zijn, zijn c.q. blijven voor hun dagelijkse aankopen in hoge mate gericht op het centrum van Haven en ook de niet-Almeerders van origine zijn dat, in slechts iets geringere mate. Bewoners die afkomstig zijn uit andere kernen van Almere zijn aanzienlijk minder gericht op het centrum van Haven en kopen hun dagelijkse boodschappen bij voorkeur elders, meestal op wisselende plaatsen. Het ligt voor de hand dat dat doorgaans plaatsen zijn, waar zij voor hun verhuizing naar De Velden al naar toe gingen. Het koopgedrag van die bewoners is na hun verhuizing naar De Velden nog grotendeels hetzelfde. Bewoners van buiten Almere zullen in de regel voor hun verhuizing geen binding hebben gehad met een winkelcentrum of andere winkelvoorziening ergens in Almere en moesten na hun verhuizing wat betreft hun winkelgedrag ‘opnieuw beginnen’. En in bijna de helft van die gevallen heeft men zich dan op het centrum van Almere Haven gericht als plaats waar men gewoonlijk de dagelijkse boodschappen haalt.

Veel bewoners (31%) hebben geen ‘vast’ winkelcentrum, zij hebben niet de gewoonte om steeds naar hetzelfde winkelcentrum te gaan voor hun dagelijkse boodschappen, maar slaan die boodschappen in op wisselende plaatsen. Van de bewoners van De Velden gaat 20% ook wel in het centrum van Haven aankopen verrichten van dagelijkse goederen, als één van de plaatsen waar men die goederen aanschaft.

Resumerend: van de bewoners van De Velden koopt 40% zijn of haar dagelijkse boodschappen gewoonlijk in het centrum van Haven, terwijl nog eens ruim 20% min of meer incidenteel daar zijn of haar dagelijkse boodschappen inslaat, afgewisseld met het doen van aankopen elders.

Geheel anders is het beeld ten aanzien van de niet-dagelijkse goederen, zoals kleding, schoeisel en huishoudelijke apparaten.
Van de bewoners van De Velden haalt slechts 2% gewoonlijk zijn of haar niet-dagelijkse boodschappen in het centrum van Almere Haven.
De meeste inwoners (52%) kopen hun niet-dagelijkse goederen op wisselende plaatsen. Van de bewoners van De Velden koopt 13% weleens een niet-dagelijks artikel (kleding, schoenen, apparaten) in het centrum van Almere Haven, als één van de plaatsen waar men die goederen aanschaft.

Resumerend: van de bewoners van De Velden koopt 2% zijn of haar niet-dagelijkse boodschappen gewoonlijk in het centrum van Haven, terwijl nog eens 13% af en toe zijn of haar niet-dagelijkse aankopen daar verricht, afgewisseld met aankopen elders.

Het centrum van Almere Haven speelt dus een belangrijke rol voor de bewoners van De Velden, waar het gaat om de dagelijkse boodschappen. Circa 60% van de bewoners is overwegend of althans in zekere mate in die zin gericht op het centrum. Voor de niet-dagelijkse boodschappen speelt het centrum een slechts bescheiden rol. Het overgrote deel van de bewoners (85%) slaat het centrum van Haven over waar het gaat om aankopen van niet-dagelijkse goederen.

Het centrum van Almere Haven is niet alleen een winkelgebied. Het centrum trekt ook bezoekers uit De Velden die niet of niet alleen naar het centrum gaan om er te winkelen. Van de bewoners van De Velden komt nog geen 3% nooit in het centrum. Maar liefst 46% zegt er vaak te komen, zij het niet dagelijks. Er is een vast publiek voor de vrijdagmarkt; ruim 9% van de bewoners gaat alleen op vrijdag naar het centrum, om er de markt te bezoeken. De overige bewoners komen slechts af en toe in het centrum, minder dan eenmaal in de week (37%), een kleine groep (bijna 5%) komt dagelijks in het centrum.

De uit De Velden afkomstige bezoekers van het centrum gaan daar meestal niet alleen naar toe om te winkelen. De categorie die er alleen maar winkelt omvat nog geen 9% van de bezoekers uit De Velden. 63% Van de bezoekers aan het centrum onderneemt er nog andere activiteiten, naast het winkelen. Liefst 59% van de bewoners van De Velden gaat weleens naar het centrum van Haven om naar de bank (of het postkantoor) te gaan, 36% gaat er naar de bibliotheek, 31% bezoekt er weleens een café of restaurant en 12% De Roestbak.
Een kleinere groep doet alleen maar andere dingen en winkelt helemaal niet (26%). Niemand antwoordde dat de activiteit bestond uit ‘zomaar wat slenteren’ (wat een antwoordmogelijkheid was), hetgeen betekent dat alle bezoekers aan het centrum een duidelijk doel voor ogen hebben.

4. OPVATTINGEN OVER HET CENTRUM VAN ALMERE HAVEN

De bewoners van De Velden blijken in overgrote meerderheid gebruik te maken van de voorzieningen in het centrum van Almere Haven. Bijna alle bewoners (op 3% na) komen er met zekere regelmaat, af en toe of vaak.
De waardering voor het centrum blijkt echter niet bijster groot te zijn. Op de vraag welk rapportcijfer men zou willen geven aan het centrum, antwoordt bijna 48% met het geven van een onvoldoende. Ruim 52% geeft een 6 of meer als rapportcijfer en in de meeste gevallen daarvan een 6. Het aandeel bewoners dat bereid is om het cijfer 7 of hoger toe te kennen (‘ruim voldoende’ tot ‘uitstekend’) bedraagt nog geen 21%.
Het zal daarom geen verwondering wekken dat bijna 85% van de bewoners van De Velden zegt, ‘iets’ in het centrum van Haven te missen.
‘Gezelligheid en sfeer’ wordt het vaakst genoemd als datgene wat men mist in het centrum (21% van de bewoners zegt dat te missen), 19% wil een ‘beter en groter winkelaanbod’, met meer ‘speciaalzaken’. ‘Veiligheid’ wordt nauwelijks genoemd als aspect, dat verbetering zou behoeven, evenmin het aspect ‘groen’.
Veel bewoners geven een meer specifiek antwoord en noemen een bepaald soort winkel of de naam van een winkelketen, die men graag in het centrum vertegenwoordigd zou zien. ‘Meer kledingzaken’ wordt als wens geuit door 9%, en verder worden een ‘fotozaak’, een ‘witgoedzaak’, een ‘radio- en tv-winkel’, een ‘sportzaak’, een ‘cadeauwinkel’, een ‘reformwinkel’, een ‘schoenenzaak’, een ‘delicatessenwinkel’ en een ‘boetiek’ genoemd, door kleine aantallen bewoners. Als winkelketens, die men in het centrum mist, worden Albert Heijn en V&D door enkelen genoemd. Eén (nog ontbrekende) winkelketen springt er uit; 18% van de bewoners van De Velden zou graag een Hema willen zien in het centrum van Haven.
Een aantal bewoners pleit voor een ‘ruimere openstelling van de winkels’ en ook worden ‘terrassen’ genoemd als iets dat men mist, alsmede ‘uitgaansgelegenheden voor de jeugd’.
Suggesties voor een betere uitstraling van het centrum zijn onder meer: ‘aankleding van de havenkom, met een boulevard met groen, verlichting en zitgelegenheden’, een ‘betere bereikbaarheid voor gehandicapten’, ‘meer onderhoud’, een ‘leuk museum’, ‘minder doublures in het aanbod (zoals drie bloemisten, drie kappers)’, ‘alleen winkelvoorzieningen op basisniveau, want Haven kan toch nooit concurreren met Stad’, ‘minder leegstand’, ‘meer compacte winkelkern’, ‘minder zwerfvuil’, ‘je moet met de auto van de ene naar de andere kant van het centrum kunnen’. Deze suggesties worden door enkelen genoemd.

5. HET KOOPGEDRAG VAN DE INWONERS VAN DE VELDEN

In de vorige paragrafen zijn de onderzoeksresultaten weergegeven die betrekking hebben op de mate van gerichtheid van de bewoners van De Velden op het centrum van Almere Haven.
Diegenen die niet in eerste instantie zijn gericht op het centrum, voor wat betreft het winkelen, doen hun boodschappen uiteraard ergens anders.
Ook hier is een verschil waar te nemen tussen het doen van de dagelijkse en van de niet-dagelijkse inkopen.

Voor de dagelijkse boodschappen gaat 40% van de bewoners gewoonlijk naar het centrum van Haven, 31% gaat naar wisselende plaatsen (waaronder vaak ook het centrum van Haven) en de rest heeft een andere vaste plaats om de dagelijkse inkopen te doen. Van die andere vaste plaatsen springt Albert Heijn in De Wierden er uit met ruim 7%. Daarnaast komt 16% van de bewoners bij gelegenheid in de winkel van Albert Heijn in De Wierden. Van de bewoners van De Velden doet dus 23% gewoonlijk of soms de dagelijkse boodschappen bij Albert Heijn in de Wierden.
De winkelcentra in de Literatuurwijk, de Muziekwijk en het stadscentrum van Almere Stad worden elk door circa 2% van de bewoners genoemd als de plaatsen waar men gewoonlijk de dagelijkse boodschappen doet. Diegenen die opgeven naar het winkelcentrum in de Literatuurwijk te gaan, vermelden daarbij veelal dat zij dan naar de Vomar gaan. Deze centra trekken daarnaast ook nog een deel van de bewoners met een wisselend koopgedrag; 6,5% van de bewoners komt af en toe in het stadscentrum van Almere Stad voor het doen van dagelijkse boodschappen, 3,5% van de bewoners gaat weleens naar het winkelcentrum in de Literatuurwijk (waarbij de Vomar vaak het doel is) en 1,5% weleens naar de Muziekwijk.
Andere winkels waar de bewoners op zijn georiënteerd zijn: Albert Heijn in Stedenwijk-Zuid, waar 12% van de bewoners van De Velden geregeld naar toe gaat, en de C-1000 in de Jaagmeent, waar ruim 7% van de bewoners van De Velden gewoonlijk of weleens dagelijkse inkopen doet. Het winkelcentrum in Almere Buiten wordt door 4,5% van de bewoners (weleens) bezocht voor het doen van dagelijkse boodschappen.
Andere winkels worden veel minder vaak genoemd; de Spar in de Brongouw, Albert Heijn in de Parkwijk, en winkels buiten Almere trekken slechts geringe aantallen bewoners van De Velden waar het gaat om de dagelijkse artikelen.

Resumerend: de winkel van Albert Heijn in De Wierden is, na het winkelcentrum van Almere Haven, het meest in trek bij de bewoners van De Velden als plaats waar men de dagelijkse boodschappen doet; bijna een kwart haalt daar meestal of af en toe zijn levensmiddelen en toiletartikelen. Ook Albert Heijn in Stedenwijk-Zuid is geliefd (12% van de bewoners gaat daar frequent naar toe), de C-1000 in de Jaagmeent (7%) en de Vomar in de Literatuurwijk (5,5%). Het stadscentrum van Almere Stad trekt voor de dagelijkse boodschappen 8,5% van de bewoners van De Velden, voornamelijk als afwisseling naast het bezoeken van een winkel of een winkelcentrum elders. Het winkelcentrum in Almere Buiten wordt door 4,5% van de bewoners (weleens) bezocht voor het inslaan van dagelijkse artikelen. De omvang van het bezoek aan de Spar in de Brongouw, aan Albert Heijn in de Parkwijk en aan winkels buiten Almere is zeer gering.

Voor de niet-dagelijkse boodschappen, zoals kleding, schoeisel en huishoudelijke apparaten, gaat slechts 2% gewoonlijk naar het centrum van Almere Haven en 13% af en toe. Het stadscentrum van Almere Stad is veel meer in trek voor dat doel, het bindt 34,5% van de koopkracht van de bewoners van De Velden aan zich, diegenen die op wisselende plaatsen niet-dagelijkse artikelen aanschaffen en daarbij ook wel naar het stadscentrum gaan, niet eens meegerekend. Van de bewoners van De Velden gaat nog eens 33% weleens naar het stadscentrum van Almere Stad, naast andere plaatsen, om niet-dagelijkse artikelen in te slaan. Dat betekent dat 67,5% van de bewoners doorgaans of weleens zijn of haar niet-dagelijkse goederen gaat kopen in het stadscentrum, ruim twee derde deel.
Bijna 11% van de bewoners koopt doorgaans elders de niet-dagelijkse artikelen (Amsterdam, Het Gooi) en meer dan de helft (52%) koopt op wisselende plaatsen (Almere Stad, Amsterdam, Het Gooi etc.).
Amsterdam is in trek als koopstad voor niet-dagelijkse goederen bij 30% van de bewoners van De Velden, nog gepasseerd door Het Gooi (34,5%). Kleinere aantallen gaan nog verder weg; 6% van de bewoners gaat weleens naar het winkelcentrum van Amstelveen en 5% gaat met enige frequentie naar Utrecht.

Resumerend: ruim de helft van de bewoners van De Velden koopt de niet-dagelijkse goederen in op wisselende plaatsen. Er is ten aanzien van deze goederen dus meer variatie in het koopgedrag te constateren dan voor de dagelijkse goederen het geval is, waarbij veel sterker sprake is van een vast patroon. Ruim een derde deel gaat doorgaans naar het stadscentrum van Almere Stad voor de niet-dagelijkse boodschappen en nog eens een derde gaat daar met enige frequentie naar toe, afgewisseld met aankopen elders. Het Gooi en Amsterdam worden voor het aanschaffen van niet-dagelijkse artikelen bezocht door ongeveer een derde deel van de bewoners van De Velden. Het centrum van Almere Haven speelt hier een uiterst bescheiden rol.

6. WIJZE VAN VERVOER VAN EN NAAR HET CENTRUM VAN ALMERE HAVEN

De Velden is niet per bus te bereiken. Voor de fietser zijn er goede verbindingen met de rest van Almere Haven, al blijft het naar het centrum toe nog altijd ongeveer 2 kilometer fietsen. Men kan onderlangs de dijk fietsen of binnendoor, door De Wierden.Voor de automobilist zijn er diverse mogelijkheden: over de Gooimeerdijk-West, binnendoor via De Gouwen en de Westerdreef, of buitenom via de Havendreef en de A6.
Deze situatie lijkt sterk op die, welke zal bestaan als de oostrand van Almere Haven zal zijn bebouwd. Ook daar komt geen bus, men kan binnendoor of via de dijk fietsen naar het centrum (2 kilometer) en voor de auto staat de Weg door de Meenten ter beschikking, alsmede waarschijnlijk de Gooimeerdijk-Oost, als die voor de auto wordt opengesteld.

Van de bewoners van De Velden maakt 26% gebruik van de auto en rijdt daarbij over de dijk, als men naar het centrum gaat van Almere Haven. Met de auto binnendoor gaat bijna 10%. Afwisselend over de dijk en binnendoor 7%. Niemand rijdt per auto buitenom naar het centrum. Bijna 43% neemt dus steevast de auto om naar het centrum te rijden.
Het aandeel fervente fiets(st)ers is aanzienlijk geringer, nog geen 18,5% van de bewoners. Bijna al die fiets(st)ers gaan binnendoor (ruim 14% van de bewoners), de dijk is bij niet meer dan 1,5% van de bewoners in trek om via die route al fietsend naar het centrum te gaan en ruim 2,5% neemt afwisselend beide routes.
Veel bewoners gaan afwisselend per auto of per fiets naar het centrum van Almere Haven, bijna 34%. In de meeste gevallen gaat men dan per auto over de dijk of binnendoor en per fiets altijd binnendoor. Een aantal bewoners tekende daarbij aan dat de keuze voor hetzij de auto, hetzij de fiets afhankelijk was van de weersomstandigheden.
Een veel gehoorde klacht is, dat de verkeersdrempels in de dijk erg lastig zijn voor de automobilist. Maar men laat zich niet door die drempels weerhouden om via de dijk naar het centrum van Almere Haven te rijden.
Een andere, tamelijk algemene, klacht is dat de buurt niet per bus te bereiken valt en een bushalte in De Velden wordt dan ook door velen node gemist (13% van de bewoners maakt die opmerking).

Resumerend: de auto is het populairste vervoermiddel om naar het centrum van Almere Haven te gaan (bijna 43%) en dan rijdt men meestal over de dijk. Bijna 34% van de bewoners neemt afwisselend de auto en de fiets, meestal afhankelijk van het weer. Een veel kleiner aantal gaat steeds op de fiets. Als men met de fiets gaat, fietst men vrijwel altijd binnendoor, via De Wierden. De dijk is niet zeer in trek als fietsroute naar en van het centrum. Veel bewoners zeggen een bushalte te missen.

Het zal geen verbazing wekken, dat de auto het favoriete vervoermiddel is voor diegenen die gewoonlijk buiten het centrum van Haven boodschappen doen, 86% gaat dan met de auto. Op de fiets gaat nog geen 10%, veelal naar de Albert Heijnvestiging in De Wierden.

7. DE ORIENTATIE OP ALMERE HAVEN IN HET ALGEMEEN

In de vorige paragrafen is aandacht besteed aan de mate van oriëntatie van de bewoners van De Velden op het centrum van Almere Haven. Een volgende vraag is in hoeverre die bewoners zich richten op Haven in het algemeen.

Blijkt het overgrote deel van de bewoners van De Velden (97%) in elk geval weleens in het centrum van Haven te komen, en vaak zelfs frequent, veel minder geldt dat voor de voorzieningen elders in Haven. Van de bewoners van De Velden gaat 21,5% nooit naar een voorziening buiten het centrum toe, ruim 41% af en toe en de rest zegt vaak te gaan of zelfs elke dag (ruim 19%). In het laatste geval wordt vaak de school bedoeld waar de kinderen naar toe gaan.
De voorziening die het vaakst wordt genoemd, is het gezondheidscentrum. Door 33,5% wordt alleen het gezondheidscentrum genoemd als een voorziening elders in Haven, waar men gebruik van maakt, en door nog eens bijna 43% wordt het gezondheidscentrum genoemd in combinatie met een andere voorziening waar men naar toe gaat. De andere voorzieningen buiten het centrum van Haven (buurthuis, sporthal, zwembad) trekken veel minder belangstelling, naar het zwembad in Haven gaat bijna 23% van de bewoners, naar de sporthal bijna 16% en naar het buurthuis 10%. Ter vergelijking: 30% van de bewoners gaat weleens naar een zwembad en/of een sporthal ergens anders in Almere (niet in Haven). Alleen de scholen in Haven springen er wat dat betreft uit: 33,5% van de huishoudens in De Velden heeft een of meer kinderen die een school in Haven bezoeken.

De vrij geringe mate van oriëntatie op de voorzieningen buiten het centrum van Haven, op de scholen en het gezondheidscentrum na, vindt wellicht zijn oorzaak in het feit dat men ‘iets’ mist in Haven in het algemeen (66,5% van de bewoners zegt dat). Een groot aantal bewoners geeft daarbij aan, wat men dan wel mist. ‘Sfeer’, ‘uitstraling’ en ‘gezelligheid’ worden het vaakst genoemd (bijna 20% van de bewoners) als aspecten waar het in Almere Haven aan schort.

De betrekkelijk geringe binding met Almere Haven blijkt ook uit het feit dat niet meer dan 40% van de bewoners zich Havenaar voelt, terwijl 24% zich Almeerder zegt te voelen en de resterende 36% iets anders (veelal Amsterdammer, inwoner van Het Gooi, Nederlander of ‘mens’, maar ook ‘Veldenaar’).

8. SAMENVATTING EN CONCLUSIES

De bewoners van De Velden maken bijna allemaal op de een of andere manier gebruik van de voorzieningen in het centrum van Almere Haven. Van die bewoners doet 40% de dagelijkse boodschappen gewoonlijk in het centrum en nog eens 20% af en toe. Voor de aanschaf van duurzame gebruiksgoederen speelt het centrum van Haven een slechts bescheiden rol. Naast winkelen is een bezoek aan een bankgebouw in het centrum een veel voorkomende activiteit en ook het postkantoor, de bibliotheek en de horeca worden bezocht. Er is een vast publiek voor de markt op vrijdag.

De waardering voor het centrum is matig, krap de helft van de bewoners geeft het centrum een (doorgaans magere) voldoende als ‘rapportcijfer’. De meeste bewoners van De Velden blijken dan ook iets in het centrum te missen, met name gezelligheid en sfeer. Ook het winkelaanbod ontmoet kritiek, speciaalzaken worden gemist en vooral een vestiging van de Hema (door 18% van de bewoners als gemis genoemd).
Gaat men naar het centrum van Haven, dan wordt doorgaans de auto gepakt, waarbij de rit via de dijk favoriet is. Men neemt vaak de fiets om naar de buurtwinkel in De Wierden te gaan. Het ontbreken van een busverbinding wordt vaak als een gemis genoemd.

Van de voorzieningen in Almere Haven buiten het centrum zijn vooral de scholen en het gezondheidscentrum (West) in trek.
Het merendeel van de bewoners zegt ‘iets’ in Haven in het algemeen te missen, veelal sfeer en een goede uitstraling. Aspecten die men ook in het centrum mist. Slechts een minderheid van de bewoners van De Velden (40%) voelt zich Havenaar.

Van de bewoners van De Velden doet 60% gewoonlijk de dagelijkse boodschappen elders dan in het centrum van Haven en 98% koopt gewoonlijk de duurzame gebruiksartikelen ergens anders. Voor de dagelijkse boodschappen (levensmiddelen, toiletartikelen) is de buurtwinkel (Albert Heijn) in De Wierden, na het centrum van Haven, het meest in trek en verder worden Albert Heijn in Stedenwijk-Zuid, de C-1000 in de Jaagmeent, de Vomar in de Literatuurwijk en het stadscentrum in Almere Stad vaak bezocht. Alleen naar de buurtwinkel in De Wierden gaat men (ook) per fiets, naar de overige winkels begeeft men zich uitsluitend per auto. Voor de niet-dagelijkse artikelen (kleding, schoeisel, huishoudelijke apparaten) gaat men naar het centrum van Almere Stad, naar Het Gooi en Amsterdam.
De oriëntatie op de winkels in het centrum van Haven is het geringst bij de bewoners die voorheen niet in Almere Haven woonden, maar ergens anders in Almere. Een deel van die bewoners is nog steeds op de ‘oude’ winkels gericht.

De conclusie uit dit onderzoek kan zijn, dat bebouwing van de randen van Almere Haven slechts een betrekkelijke betekenis zal hebben voor het draagvlak van de winkels in het centrum van Haven en dat nog alleen voor de winkels voor de dagelijkse levensbehoeften. Van de nieuwe bewoners zal zo’n 40% de dagelijkse aankopen doorgaans in het centrum verrichten, 20% af en toe en nog eens 40% helemaal niet.Voor de dagelijkse artikelen gaat ongeveer een kwart van de bewoners (ook) naar de buurtwinkel (waar men per fiets heen kan). Deze situatie heeft uiteraard ook te maken met de uitstraling van en het winkelaanbod in het centrum van Haven, in vergelijking met de situatie in andere winkelcentra, en met de nabijheid (per auto) van die andere winkelcentra. In de huidige situatie wordt het centrum van Haven niet zeer positief gewaardeerd.
Van de niet-winkelvoorzieningen in het centrum van Haven zullen vooral de banken profiteren van de uitbreiding van het inwonertal, ook de markt, en in wat mindere mate de andere voorzieningen. Ook dat hangt uiteraard mede af van de toekomstige aantrekkingskracht van het centrum van Haven. Het valt te verwachten dat hoe dan ook vrijwel alle nieuwe bewoners in elk geval af en toe in het centrum van Haven zullen komen.

Wat betreft het draagvlak van de voorzieningen in Haven buiten het centrum blijken vooral de scholen en het gezondheidscentrum te profiteren van de nieuwe bewoners. Voor de toekomstige bewoners van de andere groene randen zal dat wel niet anders liggen, maar ook dat is mede afhankelijk van de kwaliteit van de aangeboden voorzieningen.

Aan te raden is om de nieuwe bewoners te voorzien van een busverbinding. Het valt te verwachten dat dan minder autokilometers zullen worden gereden om naar het centrum te gaan. Diegenen die per auto naar het centrum gaan, kunnen dat doen via de dijk of binnendoor, door de woonbuurten. De keuze die de automobilist maakt, hangt natuurlijk sterk af van de aantrekkelijkheid van beide mogelijke routes. Voor de bewoners van De Velden die per auto naar het centrum gaan blijkt de dijk het aantrekkelijkst te zijn. Drempels blijken geen onoverkomelijk obstakel te zijn bij de bepaling van die keuze.

naar boven